Lễ hội Tràng An Ninh Bình là một chuỗi các hoạt động văn hóa kết hợp du lịch đặc biệt diễn ra vào những ngày giữa tháng 3 (âm lịch) tại quần thể Di sản thế giới Tràng An, Ninh Bình. Lễ hội nổi bật vào ngày 18/3 (âm lịch), kết hợp tín ngưỡng thờ cúng, sùng bái thiên nhiên và tôn vinh các vị thần 4 phương (Đông-Tây-Nam-Bắc) gồm: thần Thiên Tôn, thần Quý Minh, thần Cao Sơn, thần Khổng Lồ trấn trạch Hoa Lư tứ trấn.
Ngoài ra, Lễ hội Tràng An còn là dịp để người dân tỏ lòng biết ơn với tướng lĩnh của vương triều Đinh, các vị vua đầu nhà Trần, và Hành cung Vũ Lâm tại địa điểm này. Điểm đặc biệt của Lễ hội Tràng An là nghi lễ rước rồng, rước nước được diễn ra trên sông, qua các di tích, hang động xuyên thủy, tận hưởng cảnh đẹp của rừng núi và sông nước KDL sinh thái Tràng An Ninh Bình.
Caption: Lễ hội Tràng An
Lễ hội Tràng An 2019
Lễ hội Tràng An 2019 có chủ đề: “Tinh hoa hội tụ trên Kinh đô đá” đã tái hiện lịch sử Việt Nam qua các triều đại vua Đinh, vua Lê, vua Lý và vua Trần tại mảnh đất Cố đô, nơi làm căn cứ địa chống giặc ngoại xâm với thành là núi, đường là sông, cung điện là hang động.
Phần nghi lễ đã diễn ra trong không khí trang trọng, nổi bật trên sông Sào Khê với nhiều hoạt động đặc sắc như múa rồng và rước kiệu bằng thuyền. Đoàn thuyền hàng trăm chiếc đã di chuyển qua các hang xuyên thủy, đi qua hang Lấm, hang Vạng, hang Đại lấp lánh ánh bạc từ nhũ đá đẹp như. Sau đó, các đại biểu, nhân dân đông đảo và du khách đã đến đền Suối Tiên, dâng hương Thánh Quý Minh Đại Vương, cầu quốc thái dân an, mang đến sự mưa thuận gió hòa.
Hành trình của Lễ hội Tràng An bắt đầu từ bến thuyền trung tâm, đi qua Hang Lấm, đến đền Cao Sơn, tiếp tục đến hang Vạng, Hành Cung Vũ Lâm, hang Đại, núi Địa Linh, rồi lấy nước Lễ và đến đền Suối Tiên.
Lễ hội Tràng An là sự kết hợp hài hòa giữa tiếng trống và chiêng, mang đến một không gian sống động và linh thiêng. Lễ hội này được ví như “Vịnh Hạ Long trên cạn” với việc tái hiện những giai đoạn lịch sử của dân tộc Việt Nam qua các triều đại Đinh, tiền Lê, Lý và thời đại nhà Trần tại kinh đô đá Hoa Lư.
Ngoài các hoạt động nghi lễ, Lễ hội Tràng An còn có nhiều hoạt động văn hóa và thể thao hấp dẫn như biểu diễn ca trù, hát chèo, hát then, ném còn, chơi đu của đồng bào dân tộc Tày (Hà Giang). Đồng thời, biểu diễn đàn đá và cồng chiêng của các tỉnh Hòa Bình, Bắc Cạn cũng thu hút đông đảo nhân dân và khách du lịch thập phương, đem tinh hoa của vùng Vạn thế danh Hoa Lư và nghìn năm linh khí biến thành đất thiêng.
Caption: Lễ hội Tràng An Ninh Bình thường diễn ra sau 2,5 tháng so với lễ hội chùa Bái Đính
Lễ hội Tràng An 2020
Do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, Lễ hội Tràng An 2020 cũng như nhiều lễ hội khác của Việt Nam đã không thể tổ chức.
Caption: Lễ hội Tràng An Ninh Bình thường diễn ra sau 2,5 tháng so với lễ hội chùa Bái Đính
Lễ hội Tràng An 2021
Trước tình hình dịch Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp, Lễ hội Tràng An 2021 đang còn ôm ngỏ về việc tổ chức.
Ý nghĩa lễ hội
Hơn 30 di tích khảo cổ học thời tiền sử đã được phát hiện ở khu vực Quần thể danh thắng Tràng An, chứng minh rằng đã có hoạt động của một nền văn hóa tiền sử cư trú ở Tràng An kéo dài tới 30.000 năm. Tràng An đã được người Việt xây dựng kinh đô Hoa Lư vào thế kỷ 10. Thành là núi, đường là sông, cung điện là hang động biến nơi đây thành cái nôi phục hưng văn hóa, là tiền đề hun đúc nên nền văn minh Đại Việt ở Thăng Long – Hà Nội.
Trải qua hàng chục nghìn năm sống dựa vào sự che chở của núi rừng, người dân ở Tràng An đã chứng kiến nhiều biến đổi tự nhiên và những hiện tượng lạ chưa thể giải thích, được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Sau hàng nghìn năm, những truyền thuyết về các vị thần núi đã xuất hiện, với các vị thần này hóa thân thành những vị tướng giúp dân giữ nước.
Đặc biệt, truyền thuyết về Thần Cao Sơn tìm ra cây báng giúp dân khi thiếu đói và Thần Khổng Lồ tạo ra sông và núi đã trở thành câu chuyện hấp dẫn. Thần Thiên Tôn diệt trừ yêu ma, tà đạo từ Gián Khẩu tới núi Cánh Diều, thần Quý Minh trấn trạch vùng núi Tràng An, giúp dân dựng nhà và đào hồ.
Các vị vua với Lễ hội
Đinh Tiên Hoàng Đế, khi xây dựng kinh đô Hoa Lư, đã cho lập ra những ngôi đền để thờ các vị thần Hoa Lư tứ trấn như đền Trần ở Tràng An thờ thần Quý Minh trấn giữ ngõ phía nam, đền thờ thần Cao Sơn ở cửa ngõ phía tây, và đền thờ thần Thiên Tôn ở cửa ngõ phía đông đường vào cố đô Hoa Lư.
Trải qua các thời kỳ, số lượng đền thờ các vị thần đã tăng lên rất nhiều và lan tỏa khắp tỉnh Ninh Bình. Lễ hội Tràng An bắt nguồn từ lễ hội đền Trần (nơi được Vua Đinh Tiên Hoàng khởi dựng, Vua Trần Thái Tông mở rộng) và sau đó được mở rộng không gian tới hầu hết các di tích trong vùng lõi di sản Tràng An.
Lễ hội Tràng An không chỉ mang đến sự kết hợp hài hòa giữa tiếng trống và chiêng, mà còn lan tỏa truyền thống yêu nước, lòng tự hào, và tinh thần đại đoàn kết dân tộc Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Du khách có thể tham khảo thêm các thông tin tại:
- Website chính thức của Di sản Tràng An: https://cucphuong.net/
- Facebook: https://www.facebook.com/disantrangan.vn
- Chia sẻ những bức hình đã chụp tại: https://www.facebook.com/groups/checkintrangan
