Để kết thúc một năm và chuẩn bị đón chào năm mới, các gia đình ở Việt Nam thường tổ chức một bữa cơm cuối năm. Bữa cơm này kèm theo một mâm lễ cúng tổ tiên, lễ tất niên. Thông qua lễ tất niên, chúng ta thể hiện lòng biết ơn và tôn trọng đối với tổ tiên đã nuôi dưỡng và bảo vệ gia đình chúng ta.
Lễ tất niên – Kết thúc năm cũ, chào đón năm mới
Thông thường, lễ tất niên được tiến hành vào chiều 30 Tết. Tuy nhiên, do các ràng buộc thời gian và công việc, có những gia đình đã tổ chức lễ tất niên vào các ngày trước đó (29, 28 âm lịch…). Điều này không ảnh hưởng đến ý nghĩa và giá trị của lễ tất niên, vì quan trọng nhất là tình cảm và lòng thành kính mà chúng ta dành cho tổ tiên.
Chuẩn bị cho lễ tất niên
Để tiến hành lễ này, trước tiên, các gia đình cần lau chùi và trang hoàng bàn thờ với mâm ngũ quả, hương, hoa tươi, đèn nến và các vật phẩm linh thiêng khác. Cũng không quên trang hoàng nhà cửa với hoa mai, cành đào, chậu quất… theo phong tục từng vùng miền để tạo sự trang nghiêm và tết đẹp cho gia đình.
Sau khi công việc trang hoàng nhà cửa hoàn tất, gia chủ chuẩn bị mâm cỗ cúng tất niên để gặp mặt gia đình cuối năm. Mâm lễ cúng tất niên thường bao gồm mâm ngũ quả, hương hoa, giấy tiền vàng mã, đèn nến, trầu cau, rượu, trà, bánh chưng (hoặc bánh tét)… Cỗ mặn hoặc chay với đủ các món ăn truyền thống ngày Tết, được chế biến thơm ngon và bày biện đầy đặn, trang nghiêm. Trong đó, nếu cúng mặn thì không thể thiếu gà trống.
Lễ tất niên theo “Văn khấn cổ truyền Việt Nam”
Văn khấn lễ tất niên chiều 30 Tết theo “Văn khấn cổ truyền Việt Nam – NXB Văn hóa – Thông tin” là một phần không thể thiếu trong lễ cúng tất niên. Dưới đây là nội dung văn khấn:
Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)
- Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
- Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
- Con kính lạy ngài Kim niên Đương cai Thái Tuế chí đức tôn thần.
- Con kính lạy các ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương.
- Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa tôn thần.
- Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ Thổ, Long mạch, Tài thần, Bản gia Táo quân, cùng tất cả các vị thần linh cai quản trong xứ này.
- Con kính lạy chư gia Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Tiên linh nội ngoại họ ...
Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm ...
Tín chủ (chúng) con là: ...
Ngụ tại...
Trước án kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.
Chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên Địa tôn thần, phụng hiến Tổ tiên, truy niệm chư linh.
Theo như thường lệ tuế trừ cáo tế, cúi xin chư vị tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xứ tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án toạ, phủ thuỳ chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ toàn gia lớn bé trẻ già bình an thịnh vượng, bách sự như ý, vạn sự tốt lành, luôn luôn mạnh khoẻ, gia đình hoà thuận.
Thành tâm bái thỉnh, cúi xin chư vị tôn thần và gia tiên nội ngoại chứng giám phù hộ độ trì.
Nam Mô A-di-đà Phật (3 lần, 3 lạy).Kết
Lễ tất niên theo “Văn khấn cổ truyền Việt Nam” là một hoạt động tôn giáo mang ý nghĩa sâu sắc trong văn hóa và truyền thống Việt Nam. Qua lễ này, chúng ta tôn vinh tổ tiên, cầu mong cho gia đình có một năm mới an lành, hạnh phúc và thịnh vượng. Hy vọng rằng mọi người sẽ luôn giữ gìn và tổ chức những lễ tất niên ý nghĩa trong cuộc sống hàng năm.
